Krótki opis najczęściej wykonywanych badań
W przeważającej liczbie przypadków wykonuje się tzw. badanie neurograficzne (elektroneurografia, ENG),
w którym używa się jedynie elektrod powierzchownych. Są to: elektroda odbiorcza, którą przykleja się plastrem
w odpowiednim miejscu i stymulująca, którą przykłada się wzdłuż przebiegu nerwu i podaje bodziec elektryczny o stałym prądzie (do 100mA), żeby pobudzić wszystkie włókna w tym nerwie i zarejestrować zbiorczy potencjał w jednym lub kilku miejscach na przebiegu badanego nerwu. Uzyskane w ten sposób potencjały są następnie analizowane (latencja, kształt, amplituda). Na podstawie latencji potencjałów uzyskanych w różnych miejscach nerwów obwodowych oblicza się szybkość przewodzenia na danym odcinku nerwu. Stymulacja jest umiarkowanie nieprzyjemna, szczególnie w niektórych miejscach, przede wszystkim tam gdzie nerw położony jest głębiej i dodatkowo trzeba mocniej docisnąć elektrodę stymulującą. Wrażliwość na stymulację elektryczną jest różna. Dla niektórych jest bardzo nieprzyjemna, ale większość osób znosi ją dobrze. Stymulacja jest całkowicie nieszkodliwa.
U części osób wykonuje się badanie czynności bioelektrycznej mięśni (elektromiografia –EMG). W tym wypadku nie stosuje się stymulacji elektrycznej, natomiast konieczne jest wkłucie w badany mięsień koncentrycznej elektrody igłowej, która w naszym przypadku jest elektrodą jednorazową. Przypomina ona cienką igłę, połączoną kablem z aparatem EMG. Przy jej pomocy rejestruje się, a następnie analizuje potencjały, odzwierciedlające czynność mięśnia
w trakcie skurczu. Po umieszczeniu elektrody w mięśniu i ocenie ewentualnej czynności spoczynkowej, badający prosi pacjenta o delikatne napięcie badanego mięśnia, następnie kilkakrotnie zmienia położenie elektrody, rejestrując za każdym razem odpowiednią ilość potencjałów. Badanie kończy się zapisem potencjałów przy maksymalnym skurczu mięśnia.
Inaczej wygląda tzw. próba tężczkowa. W tym wypadku badający zakłada na ramię opaskę uciskową (z aparatu do mierzenia ciśnienia), wkłuwa elektrodę igłową w miesień I międzykostny (między kciukiem i palcem wskazującym) zaciska opaskę wywołując czasowe niedokrwienie kończyny poniżej opaski. W tym czasie ręka drętwieje. Po kilku minutach opaska zostaje zwolniona, wówczas pojawia się uczucia ciepła i zimna w tej kończynie. Badający poprosi o b. intensywne oddychanie przez ok. 3 min (hiperwentylacja). Obydwie te próby tj niedokrwienie i hiperwentylacja, prowokują pojawienie się charakterystycznych wyładowań tężyczkowych u osób chorych na tężyczkę.
W przypadku próby stymulacyjnej (miastenicznej) określony nerw (najczęściej twarzowy lub łokciowy) stymuluje się seriami bodźców elektrycznych. Nerw twarzowy stymuluje się bodźcami o stałej, niskiej częstotliwości 3Hz, natomiast dla nerwu łokciowego są to różne częstotliwości od 2 do 50 Hz. Poszczególne serie bodźców są bardzo krótkie (kilka sekund), ale badanie jest zwykle odczuwane jako nieprzyjemne.
Dolegliwości, które mogą skłaniać do wykonania badania EMG:
- Drętwienia, mrowienia kończyn
- Zaburzenia czucia
- Bóle korzeniowe, inne bóle kończyn
- Kurcze mięśni, drżenia pęczkowe, zrywania mięśniowe
- Zanik mięśni
- Niedowład mięśni
- Nużliwość (męczliwość) mięśni
Rodzaje badań:
1. Neurografia (ENG) (elektrody powierzchniowe-płytkowe):
- Pomiar szybkości przewodzenia w czuciowych i ruchowych nerwach obwodowych
- Ocena amplitudy potencjałów wywołanych przy stymulacji (odzwierciedla ilość czynnych włókien w obrębie nerwu)
- Ocena latencji fali F (przydatna w diagnostyce zespołów korzeniowych)
- Ocena odruchu H w zespołach korzeniowych
2. Miografia (EMG) (elektroda koncentryczna igłowa)
- Ocena mięśnia w spoczynku: wykrywa obecność potencjałów odnerwienia, ciągów miotonicznych i rzekomomiotonicznych
- Ocena pojedynczych potencjałów tzw. jednostki ruchowej podczas delikatnie dozowanego dowolnego skurczu mięśnia
- Ocena zapisu wysiłkowego przy maksymalnym skurczu mięśnia
3. Próba tężyczkowa (elektroda koncentryczna igłowa)
4. Próba stymulacyjna (miasteniczna) (elektroda powierzchniowa-płytkowa)
Schorzenia, w których diagnostyka elektromiograficzna ma kluczowe znaczenie
- Neuropatie, polineuropatie
- Urazowe uszkodzenia nerwów obwodowych
- Zespół cieśni nadgarstka, zespół górnego otworu klatki piersiowej i inne uszkodzenia z uwięźnięcia lub ucisku nerwu
- Uszkodzenie splotu barkowego
- Uszkodzenie splotu lędźwiowo-krzyżowego
- Zespoły korzeniowe
- Uszkodzenia rogów przednich rdzenia kręgowego (SLA, SMA, poliomyelitis)
- Miopatia
- Dystrofia mięśniowa
- Miotonia
- Dystrofia miotoniczna
- Miastenia
- Zespół miasteniczny
- tężyczka
Wartość diagnostyczna badania EMG
- Różnicowanie procesów pierwotnie nerwowych od pierwotnie mięśniowych
- Różnicowanie poziomu uszkodzenia nerwu (komórka ruchowa na poziomie rdzenia, korzeń rdzeniowy, splot, pień nerwu)
- Różnicowanie procesów ostrych i przewlekłych
- Różnicowanie schorzeń demielinizacyjnych i aksonalnych nerwów obwodowych
- Ocena dynamiki procesu chorobowego
- Ocena wyników leczenia
|
